Konfederacja Europejskiego Przemysłu Papierniczego (CEPI) reprezentuje sektor celulozowo-papierniczy w Europie, zrzeszając 19 krajowych organizacji branżowych i niemal 860 zakładów produkcyjnych. Przemysł ten zatrudnia ponad 175 000 osób, generując przychody rzędu 100 miliardów euro rocznie. CEPI w pełni popiera unijny cel osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku i podejmuje działania na rzecz gospodarki cyrkularnej, w tym zwiększonego recyklingu surowców.

CEPI z zadowoleniem przyjmuje raport Mario Draghiego „Przyszłość konkurencyjności Europy – Strategia konkurencyjności dla Europy”, który podkreśla kluczową rolę przemysłów energochłonnych, w tym sektora papierniczego, w europejskiej gospodarce oraz ich wkład w zmniejszenie strategicznej zależności UE. Niemniej jednak uważamy, że raport nie w pełni uwzględnił potencjał bioekonomii w swoich analizach i zaleceniach. Wykorzystanie zasobów odnawialnych, takich jak drewno, może nie tylko zwiększyć niezależność surowcową i energetyczną, ale także skutecznie zastępować materiały oparte na paliwach kopalnych.

Kluczowe kwestie CEPI w odniesieniu do raportu Draghiego

1. Alokacja bezpłatnych uprawnień do emisji i kompensacja kosztów pośrednich CO₂

Raport twierdzi, że bezpłatne uprawnienia do emisji dla przemysłów energochłonnych (EIIs) ograniczały skuteczność systemu EU ETS. Jednak dla branży celulozowo-papierniczej te mechanizmy były niezbędne do ochrony przed ucieczką emisji, pozwalając firmom na redukcję emisji bez utraty konkurencyjności. Nie zgadzamy się z twierdzeniem, że cena emisji CO₂ miała ograniczony wpływ na koszty produkcji – przeciwnie, system EU ETS znacząco zwiększa koszty działalności europejskich firm w porównaniu z globalnymi konkurentami.

2. Niepewna skuteczność CBAM

Zgadzamy się z raportem, że skuteczność mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) jest niepewna i wymaga dalszego monitorowania oraz dostosowywania. Podzielamy obawy dotyczące trudności w jego wdrażaniu, ryzyka obchodzenia mechanizmu przez importerów oraz potencjalnej utraty konkurencyjności europejskich eksporterów. Dlatego popieramy propozycję oceny zasadności odroczenia redukcji darmowych uprawnień do emisji, jeśli CBAM okaże się nieskuteczny.

3. Konieczność zapewnienia dostępu do konkurencyjnych źródeł energii

Sektor celulozowo-papierniczy jest czwartym największym przemysłowym konsumentem energii w Europie, z czego 70% zużycia przypada na procesy cieplne w zakresie temperatur 100–400°C. Biomasa stanowi ponad 60% energii pierwotnej wykorzystywanej w sektorze, co czyni nas liderem w zakresie odnawialnych źródeł ciepła. Niemniej jednak konieczne jest zapewnienie dostępu do konkurencyjnych cenowo paliw przejściowych, takich jak gaz ziemny, oraz rozwój biogazu i biometanu jako alternatyw niskoemisyjnych.

4. Utrzymanie systemu cen krańcowych i rozwój instrumentów rynkowych

CEPI dostrzega zalety liberalizacji rynku energii elektrycznej w Europie, jednak zauważamy, że jego konkurencyjność jest niższa niż w USA czy Chinach. W związku z tym popieramy rozwój instrumentów takich jak umowy zakupu energii (PPAs) oraz kontrakty różnicowe (CfDs), które zapewniają większą stabilność cenową dla przemysłu. Podkreślamy również, że sposób ustalania cen energii, w którym marginalnym wyznacznikiem jest koszt wytwarzania z paliw kopalnych, prowadzi do wysokich kosztów dla odbiorców końcowych.

5. Obniżenie kosztów energii dla przemysłu

Zgadzamy się z raportem Draghiego, że należy ułatwić sektorom narażonym na konkurencję międzynarodową dostęp do tańszej energii. Proponowane rozwiązania powinny jednak zachować swobodę przedsiębiorstw w zakresie zarządzania ryzykiem cenowym i wyboru strategii hedgingowych. Narzucanie określonych form kontraktów mogłoby osłabić elastyczność rynkową i konkurencyjność przemysłu.

6. Integracja systemowa i elastyczność energetyczna

CEPI popiera rozwój lokalnej produkcji energii odnawialnej oraz jej integrację z systemem elektroenergetycznym. Kluczowe jest uproszczenie dostępu do sieci energetycznych oraz wdrożenie mechanizmów rekompensujących elastyczne zużycie energii przez przemysł, np. poprzez niższe opłaty sieciowe i skrócenie czasu przyłączania do sieci.

Raport Draghiego trafnie diagnozuje wyzwania, przed którymi stoją energochłonne sektory europejskiej gospodarki, jednak nie w pełni uwzględnia potencjał bioekonomii. Dalsza dekarbonizacja sektora celulozowo-papierniczego wymaga dostępu do konkurencyjnej cenowo energii odnawialnej oraz stabilnych ram regulacyjnych, które nie obciążają nieproporcjonalnie europejskich producentów w porównaniu do ich globalnych konkurentów. CEPI wzywa do dalszego dialogu na temat wdrażania polityki klimatycznej i energetycznej, uwzględniającego rolę odnawialnych surowców w redukcji emisji i wzmacnianiu strategicznej autonomii UE.

Raport jest do pobrania pod adresem: https://www.cepi.org/wp-content/uploads/2025/01/ENG-24-177-Draghi-report_Cepi-response_FINAL_clean.pdf