Nowe Rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie przemieszczania odpadów (EU Waste Shipment Regulation – WSR 1157/2024) budzi poważne obawy wśród przedstawicieli sektora recyklingu. Europejska Konfederacja Przemysłu Recyklingowego (EuRIC) stanowczo apeluje o natychmiastowe wydłużenie terminów wynikających z tego rozporządzenia, aby zapobiec destabilizacji rynków recyklingu oraz utracie konkurencyjności europejskiego przemysłu recyklingowego. Szczególnie zagrożony jest sektor recyklingu papieru i tektury.

Kluczowe zagrożenia wynikające z nowych regulacji

Nowe przepisy przewidują, że kraje spoza OECD muszą do 21 lutego 2025 roku złożyć formalny wniosek o możliwość dalszego importowania materiałów z recyklingu klasyfikowanych jako odpady pochodzące z UE. Jeśli tego nie zrobią, od 21 maja 2027 roku wejdzie w życie całkowity zakaz eksportu tych materiałów do blisko 150 państw.

EuRIC alarmuje, że wiele państw spoza OECD nie jest jeszcze przygotowanych na spełnienie nowych, skomplikowanych procedur wymagających ogromnych ilości danych i szczegółowych informacji. Brak odpowiedniego wsparcia i konsultacji ze strony instytucji europejskich sprawia, że kraje te mogą nie być świadome konsekwencji ekonomicznych nowych przepisów. Może to prowadzić do poważnych zakłóceń w handlu międzynarodowym surowcami wtórnymi, ograniczenia działalności przedsiębiorstw recyklingowych w Europie oraz wzrostu ilości odpadów trafiających na składowiska zamiast do ponownego przetworzenia.

Konsekwencje dla sektora recyklingu w Europie

Jeśli nowe regulacje zostaną wdrożone bez odpowiedniego okresu przejściowego i wsparcia dla partnerów handlowych, europejski przemysł recyklingowy stanie w obliczu poważnych problemów:

• Ograniczenie rynków zbytu – Zamknięcie możliwości eksportu materiałów wtórnych do państw spoza OECD doprowadzi do nadwyżki surowców w Europie, której gospodarka nie będzie w stanie w pełni wchłonąć.
• Wzrost ilości składowanych odpadów – Jeśli nie będzie możliwości eksportu materiałów do przetworzenia, odpady, które mogłyby być poddane recyklingowi, trafią na składowiska, co wpłynie negatywnie na realizację celów środowiskowych UE.
• Utrata konkurencyjności europejskich przedsiębiorstw – Wzrost kosztów operacyjnych oraz niestabilność rynku mogą doprowadzić do zamykania zakładów recyklingowych i utraty miejsc pracy w sektorze.
• Spadek zaufania do recyklingu – Jeśli obywatele zauważą, że odpady, które segregują, nie są przetwarzane, lecz trafiają na wysypiska, może to osłabić ich motywację do selektywnej zbiórki odpadów.

Kluczowe rekomendacje EuRIC

Aby uniknąć powyższych problemów, EuRIC wzywa Komisję Europejską do wdrożenia pięciu kluczowych działań:

1. Elastyczne podejście do terminu 21 lutego 2025 roku – Wydłużenie go o co najmniej sześć miesięcy pozwoli krajom spoza OECD lepiej dostosować się do nowych wymagań.
2. Przesunięcie wejścia w życie zakazu eksportu na okres po 2027 roku – Pozwoli to firmom recyklingowym na dostosowanie swoich łańcuchów dostaw i uniknięcie nagłych przerw w działalności.
3. Aktywna współpraca z państwami trzecimi – Komisja Europejska powinna zwiększyć zaangażowanie w rozmowy z krajami spoza OECD, pomagając im w spełnieniu wymogów regulacyjnych.
4. Przejrzystość w komunikacji z partnerami handlowymi – Konieczne jest stworzenie i regularne aktualizowanie publicznej listy krajów, które zgłosiły swoje wnioski zgodnie z nowymi zasadami.
5. Ciągły dialog z krajami trzecimi – Utrzymywanie otwartych kanałów komunikacji pozwoli szybciej identyfikować i rozwiązywać potencjalne bariery handlowe.

EuRIC podkreśla, że czas jest kluczowym czynnikiem w zapewnieniu stabilności rynków recyklingu. Jeśli Komisja Europejska nie podejmie natychmiastowych działań, istnieje poważne ryzyko, że nowe przepisy doprowadzą do chaosu na rynku surowców wtórnych, ograniczą konkurencyjność unijnych firm recyklingowych i zmniejszą skuteczność strategii gospodarki obiegu zamkniętego.

W związku z tym EuRIC wzywa unijne władze do rozsądnego i elastycznego podejścia do wdrażania nowych regulacji, które pozwolą na płynne dostosowanie się do zmian, zarówno w Europie, jak i w krajach partnerskich. Odpowiednie wsparcie i rozsądne terminy przejściowe to klucz do utrzymania dynamicznie rozwijającego się sektora recyklingu oraz skutecznej realizacji celów klimatycznych UE.

Dokument prezentujący stanowisko EuRIC jest do pobrania pod adresem https://euric.org/images/Press-releases/Statements/EuRIC_Statement_-_EuRIC_urges_immediate_extension_of_EU_WSR_deadlines_to_avert_recycling_market_collapse.pdf