Problem odpadów z tworzyw sztucznych od kilku lat znajduje się w centrum debaty dotyczącej przyszłości opakowań. Szczególnie duże wyzwanie stanowią tzw. opakowania giętkie – cienkie folie, saszetki, torebki czy opakowania przekąsek, które są powszechnie stosowane w branży spożywczej i handlu detalicznym. Ze względu na swoją konstrukcję, niewielki rozmiar oraz częste wykorzystanie wielowarstwowych materiałów są one trudne do recyklingu i bardzo często stają się problematycznym strumieniem odpadów. Właśnie temu zagadnieniu poświęcony został raport przygotowany przez fundację Ellen MacArthuro, który analizuje możliwe drogi ograniczenia zanieczyszczenia środowiska przez opakowania z tworzyw sztucznych.

W opracowaniu fundacji Ellen MacArthuro zwrócono uwagę, że jednym z kierunków transformacji rynku opakowań może być szersze wykorzystanie materiałów włóknistych, przede wszystkim papieru, jako alternatywy dla części giętkich opakowań plastikowych. Chodzi przede wszystkim o te zastosowania, w których cienkie folie nie są absolutnie niezbędne z punktu widzenia ochrony produktu. Według analiz przedstawionych w raporcie fundacji Ellen MacArthuro właśnie w takich segmentach możliwe jest stopniowe zastępowanie plastiku materiałami opartymi na włóknach celulozowych.

Opakowania giętkie z tworzyw sztucznych są jednym z najszybciej rosnących segmentów rynku opakowań, ale jednocześnie należą do najbardziej problematycznych z punktu widzenia gospodarki odpadami. W wielu systemach recyklingu nie są one efektywnie odzyskiwane, a ich niewielki rozmiar sprawia, że łatwo trafiają do środowiska naturalnego. W raporcie fundacji Ellen MacArthuro podkreślono, że szczególnie duże wyzwanie stanowią małe opakowania jednostkowe, które są powszechnie wykorzystywane w sprzedaży przekąsek, słodyczy czy produktów instant.

Jednym z proponowanych kierunków zmian jest rozwój opakowań papierowych, które w wielu przypadkach mogą pełnić podobną funkcję jak elastyczne folie plastikowe. Papier ma kilka naturalnych zalet jako materiał opakowaniowy. Jest wytwarzany z odnawialnych surowców, a jego system zbiórki i recyklingu jest w wielu krajach dobrze rozwinięty. W praktyce oznacza to, że opakowania papierowe mają znacznie większą szansę na powrót do obiegu surowców niż wiele opakowań plastikowych.

Raport fundacji Ellen MacArthuro zwraca jednak uwagę, że wprowadzanie papierowych alternatyw powinno odbywać się w sposób przemyślany. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie projektowanie opakowań, które umożliwia ich łatwe przetwarzanie po zakończeniu użytkowania. Istotne jest także odpowiedzialne zarządzanie zasobami włókien oraz ograniczanie nadmiernego zużycia materiałów. Tylko wtedy papierowe rozwiązania mogą rzeczywiście przyczyniać się do ograniczenia problemu odpadów.

W ostatnich latach rozwój technologii materiałowych znacząco zwiększył możliwości zastosowania papieru w nowych segmentach rynku. Dzięki specjalnym powłokom i ulepszonym strukturom włókien powstają materiały papierowe odporne na wilgoć, tłuszcz czy uszkodzenia mechaniczne. Pozwala to na tworzenie opakowań papierowych przeznaczonych dla produktów, które jeszcze niedawno były niemal wyłącznie pakowane w folie plastikowe. Rozwiązania takie znajdują zastosowanie między innymi w opakowaniach przekąsek, wyrobów cukierniczych czy produktów sypkich.

W kontekście materiałów włóknistych warto zwrócić uwagę również na opakowania z tektury, które od lat stanowią jeden z najważniejszych elementów branży opakowaniowej. Tektura falista i karton lity są szeroko stosowane zarówno w handlu detalicznym, jak i w logistyce oraz e-commerce. W wielu przypadkach mogą one zastępować plastikowe opakowania zbiorcze lub transportowe, oferując przy tym bardzo dobre właściwości ochronne i wysoką możliwość recyklingu.

Z punktu widzenia gospodarki o obiegu zamkniętym papier i tektura odgrywają szczególną rolę. Wskaźniki recyklingu materiałów włóknistych należą do najwyższych spośród wszystkich materiałów opakowaniowych. Oznacza to, że włókna celulozowe mogą być wielokrotnie wykorzystywane w kolejnych cyklach produkcyjnych, co znacząco ogranicza zapotrzebowanie na nowe surowce oraz zmniejsza ilość odpadów trafiających na składowiska.

Jednocześnie raport fundacji Ellen MacArthuro podkreśla, że zastępowanie plastiku papierem nie jest rozwiązaniem uniwersalnym. W wielu przypadkach najważniejszym krokiem pozostaje ograniczanie zbędnych opakowań oraz rozwój systemów ponownego użycia. Transformacja rynku opakowań powinna więc obejmować zarówno zmianę materiałów, jak i nowe podejście do projektowania produktów, dystrybucji oraz zarządzania odpadami.

Rosnące zainteresowanie materiałami włóknistymi pokazuje jednak, że papier i tektura mogą odegrać ważną rolę w ograniczaniu problemu odpadów z tworzyw sztucznych. Rozwój technologii produkcji, rosnąca świadomość środowiskowa konsumentów oraz presja regulacyjna sprawiają, że branża opakowaniowa coraz częściej poszukuje rozwiązań opartych na surowcach odnawialnych. W tym kontekście wnioski przedstawione w raporcie fundacji Ellen MacArthuro wskazują kierunek, w którym może rozwijać się przyszłość wielu segmentów rynku opakowań.

Źródło: ellenmacarthurfoundation.org