Europejski rynek opakowań wchodzi w okres dużych zmian. Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) wprowadza jednolite zasady dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych na terenie Unii Europejskiej. Regulacje obejmują praktycznie wszystkie rodzaje opakowań i dotyczą zarówno przedsiębiorstw produkujących opakowania, jak i firm wykorzystujących je do pakowania, transportu oraz sprzedaży swoich produktów. Szczególne znaczenie mają dla przedsiębiorstw prowadzących handel na wielu rynkach europejskich.

Rozporządzenie (UE) 2025/40 weszło w życie 11 lutego 2025 roku, natomiast jego zasadnicze przepisy są stosowane od 12 sierpnia 2026 roku. PPWR zastępuje dotychczasową dyrektywę dotyczącą opakowań i odpadów opakowaniowych. Forma rozporządzenia ma duże znaczenie dla przedsiębiorców, ponieważ przepisy są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. W rezultacie rynek ma stopniowo funkcjonować według bardziej jednolitych zasad.

Mniej odpadów i bardziej przemyślane opakowania

Jednym z podstawowych celów PPWR jest ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych. Regulacje nie koncentrują się więc wyłącznie na tym, co dzieje się z opakowaniem po jego wykorzystaniu. Duży nacisk położono już na etap projektowania.

W praktyce przedsiębiorstwa będą musiały dokładniej analizować masę, objętość i konstrukcję stosowanych opakowań. Od 2030 roku ich waga oraz objętość mają być ograniczone do minimum niezbędnego do zachowania funkcjonalności. Niedopuszczalne mają być rozwiązania, których zadaniem jest przede wszystkim stworzenie wrażenia, że produkt jest większy, na przykład przez stosowanie niepotrzebnych warstw, podwójnych ścianek czy sztucznie powiększonych przestrzeni.

Nie oznacza to oczywiście, że opakowanie powinno być zawsze najmniejsze i najlżejsze. Nadal musi skutecznie chronić produkt podczas magazynowania, transportu i użytkowania. PPWR uwzględnia takie kwestie jak bezpieczeństwo, higiena, wymagania logistyczne czy odporność na uszkodzenia. Chodzi więc przede wszystkim o eliminowanie nadmiernego pakowania, a nie ograniczanie funkcjonalności.

Duże zmiany dla e-commerce

Szczególne znaczenie nowe regulacje będą miały dla handlu internetowego. Przesyłanie stosunkowo niewielkich produktów w znacznie większych pudełkach nadal jest częstym zjawiskiem. Powoduje nie tylko większe zużycie materiałów opakowaniowych i wypełniaczy, ale również zajmuje dodatkową przestrzeń podczas transportu.

PPWR przewiduje, że od 2030 roku w przypadku opakowań zbiorczych, transportowych oraz stosowanych w e-commerce udział pustej przestrzeni nie będzie mógł co do zasady przekraczać 50%. Przy obliczeniach uwzględniana będzie również przestrzeń wypełniona materiałami takimi jak papier, poduszki powietrzne czy inne wypełniacze.

Dla sklepów internetowych oznacza to potrzebę dokładniejszego dopasowania pudełek do wielkości wysyłanych produktów. Firmy posiadające bardzo szeroki asortyment mogą potrzebować większego wyboru formatów opakowań albo konstrukcji pozwalających lepiej dopasować ich wymiary do zawartości przesyłki.

Recykling wpisany w projekt opakowania

Drugim kluczowym kierunkiem PPWR jest zwiększenie znaczenia recyklingu. Docelowo opakowania wprowadzane na rynek Unii Europejskiej mają być projektowane tak, aby możliwy był ich recykling. W kolejnych latach wymagania będą dodatkowo zaostrzane, a pod uwagę brana będzie nie tylko teoretyczna możliwość przetworzenia materiału, ale również możliwość jego zbierania, sortowania i recyklingu na dużą skalę.

Dla branży oznacza to konieczność myślenia o końcu życia opakowania już na etapie jego projektowania. Znaczenia nabiera ograniczanie niepotrzebnego łączenia różnych materiałów oraz stosowanie konstrukcji ułatwiających późniejszą segregację.

W tym kontekście interesującą pozycję mają opakowania tekturowe i papierowe. Tektura i papier funkcjonują w Europie w dobrze rozwiniętym systemie selektywnej zbiórki i recyklingu, a odzyskane włókna są ponownie wykorzystywane przez przemysł papierniczy. Nie zwalnia to jednak producentów z konieczności odpowiedniego projektowania pudełek. Dodatkowe elementy, powłoki czy połączenia materiałów powinny być dobierane z uwzględnieniem późniejszego zagospodarowania opakowania.

Nowe oznakowanie ułatwi segregację

PPWR przewiduje również harmonizację oznakowania opakowań. W kolejnych etapach wdrażania regulacji mają pojawiać się ujednolicone etykiety informujące między innymi o składzie materiałowym. Analogiczne oznaczenia będą stosowane na pojemnikach przeznaczonych do selektywnej zbiórki.

Celem jest stworzenie systemu bardziej zrozumiałego dla konsumentów w całej Unii Europejskiej. Jest to szczególnie istotne na wspólnym rynku, na którym produkt zapakowany w jednym państwie może być sprzedawany w wielu innych krajach.

Dla eksporterów ujednolicenie przepisów może w dłuższej perspektywie okazać się korzystne. Zamiast dostosowywania opakowania do wielu różnych systemów krajowych przedsiębiorstwa mają funkcjonować według wspólnych europejskich wymagań.

PPWR to nie tylko recykling

Nowe regulacje obejmują znacznie szerszy zakres niż sama możliwość ponownego przetworzenia materiałów. Wprowadzane są między innymi ograniczenia dotyczące niektórych jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych, wymagania związane z ponownym użyciem określonych kategorii opakowań oraz zasady dotyczące zawartości materiałów pochodzących z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych.

Zaostrzane są również wymagania dotyczące substancji obecnych w materiałach opakowaniowych. Szczególne ograniczenia dotyczą między innymi PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością.

PPWR będzie ponadto wpływało na sposób komunikowania właściwości środowiskowych opakowań. Deklaracje dotyczące ekologiczności będą musiały odnosić się do konkretnych cech i spełniać określone wymagania. Ma to ograniczać stosowanie ogólnych haseł, które mogą sugerować konsumentowi większe korzyści środowiskowe, niż wynikają z rzeczywistych właściwości opakowania.

Nowe obowiązki dla producentów i importerów

PPWR zwiększa również znaczenie dokumentacji związanej z opakowaniami. Producenci będą zobowiązani do przeprowadzania odpowiedniej oceny zgodności oraz przygotowania dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE. Obowiązki dotyczą również importerów, którzy przed wprowadzeniem opakowania na rynek powinni upewnić się, że wymagane procedury zostały przeprowadzone.

Dla przedsiębiorstw eksportujących produkty do innych państw UE oznacza to, że opakowanie będzie trzeba traktować jako integralny element zgodności produktu z wymaganiami wspólnego rynku.

Opakowania tekturowe w nowych realiach

PPWR nie uprzywilejowuje automatycznie jednego materiału opakowaniowego. Nowe przepisy mogą jednak sprzyjać rozwiązaniom, które można efektywnie wykorzystywać w gospodarce obiegu zamkniętego. Rosnące znaczenie recyklingu, ograniczania nadmiernego pakowania i efektywnego wykorzystywania materiałów dobrze wpisuje się w kierunek rozwoju współczesnych opakowań tekturowych.

Dla producentów takich jak Viki Family oznacza to dalszy wzrost znaczenia projektowania opakowań dopasowanych do rzeczywistych potrzeb produktu i logistyki. Odpowiedni dobór rodzaju tektury, wymiarów i konstrukcji pudełka może pozwolić ograniczyć ilość materiału bez rezygnacji z wymaganej ochrony zawartości.

Szczególnie istotne będzie to w e-commerce, gdzie ograniczenie pustej przestrzeni wymusi jeszcze dokładniejsze dopasowanie opakowania wysyłkowego do produktu. Dobrze zaprojektowane pudełko z tektury falistej może jednocześnie zabezpieczać przesyłkę, ułatwiać transport i odpowiadać na nowe wymagania dotyczące racjonalnego wykorzystania materiałów.

PPWR należy więc traktować nie tylko jako kolejny zestaw obowiązków prawnych. Rozporządzenie wyznacza kierunek, w którym w najbliższych latach będzie rozwijał się cały europejski rynek opakowań. Mniej zbędnego materiału, większa recyklingowalność, lepsze dopasowanie opakowania do produktu oraz bardziej przejrzyste informacje dla konsumenta mają stać się standardem. Dla przedsiębiorstw jest to dobry moment, aby przeanalizować stosowane obecnie opakowania i przygotować się do kolejnych etapów wdrażania PPWR.